Sapka u noworodka – kiedy mija i jak jej zaradzić?

Sapka u noworodka najczęściej jest przejściową niedrożnością nosa i mija samoistnie w pierwszych tygodniach życia. Jeśli dziecko dobrze je, przybiera na wadze, jest spokojne i nie ma trudności z oddychaniem, zwykle nie oznacza choroby.

Dlaczego noworodek sapie?

Sapka to objaw, a nie osobna choroba. Może objawiać się furczeniem, świszczeniem, bulgotaniem lub dźwiękiem przypominającym sapanie, zwykle bez wyraźnego kataru. U noworodka nawet niewielki obrzęk błony śluzowej albo odrobina zalegającej wydzieliny może utrudnić przepływ powietrza.

Przewody nosowe małego dziecka są bardzo wąskie, a noworodek oddycha głównie przez nos. Taki sposób oddychania ułatwia jednoczesne ssanie i oddychanie, ale sprawia też, że zatkanie nosa szybko staje się słyszalne. W pierwszych dniach życia przyczyną może być również pozostały śluz poporodowy. Sucha atmosfera, zbyt wysoka temperatura, dym tytoniowy, infekcja lub alergia także mogą nasilać objawy.

W typowej sytuacji sapka słabnie wraz z dojrzewaniem nosa i zwykle ustępuje w ciągu pierwszych tygodni. Jeżeli pojawiła się w przebiegu infekcji, czas jej trwania zależy od choroby i może być dłuższy.

Jak pomóc dziecku w domu?

Najpierw zadbaj o warunki w pokoju i delikatną pielęgnację nosa. Pomocne są następujące działania:

• Utrzymuj temperaturę około 18–22°C i regularnie wietrz pomieszczenie. Unikaj przegrzewania dziecka.
• Zadbaj o wilgotność powietrza, szczególnie w sezonie grzewczym. Nawilżacz może ograniczyć wysychanie śluzówki, ale wymaga systematycznego czyszczenia. Za często przyjmowany zakres uznaje się około 50–60% wilgotności.
• W razie zalegania wydzieliny zastosuj sól fizjologiczną albo izotoniczny preparat z wodą morską przeznaczony dla niemowląt. Postępuj zgodnie z instrukcją danego produktu.
• Jeśli wydzielina rzeczywiście utrudnia oddychanie lub karmienie, usuń ją delikatnie aspiratorem. Zwykle łatwiej zrobić to po nawilżeniu nosa i przed karmieniem.
• Chroń dziecko przed dymem papierosowym, intensywnymi zapachami, aerozolami i kurzem.

Uwaga dotycząca aspiratora: używaj go tylko wtedy, gdy w nosie znajduje się wydzielina, a nie przy każdym słyszalnym dźwięku. Zbyt częste albo zbyt energiczne odciąganie może podrażniać śluzówkę i nasilać obrzęk. Sama sapka bez wydzieliny nie zawsze wymaga aspiracji.

Do snu układaj noworodka zawsze na plecach, na twardym i płaskim materacu. Nie podkładaj poduszki, nie unoś materaca i nie zmieniaj pozycji na bok lub brzuch z powodu sapki. Zatkany nos nie jest powodem do rezygnacji z zasad bezpiecznego snu.

Kiedy sapka wymaga konsultacji lekarskiej?

Skontaktuj się z pediatrą lub neonatologiem, jeśli objawy nie słabną, nawracają albo dziecko wyraźnie gorzej funkcjonuje. Pilnej oceny wymagają zwłaszcza:

• gorączka, wyraźny katar, kaszel, wymioty lub inne objawy infekcji,
• trudności z karmieniem, szybkie męczenie się przy ssaniu albo odmawianie jedzenia,
• znacznie mniej mokrych pieluch, suchość śluzówek, apatia lub inne oznaki odwodnienia,
• wciąganie skóry między żebrami, poruszanie skrzydełkami nosa, bardzo szybki lub wysiłkowy oddech,
• sinienie wokół ust, bezdechy albo wyraźne przerwy w oddychaniu,
• nadmierna senność, trudność z wybudzeniem lub nietypowa wiotkość dziecka.

Jeśli dziecko ma sapkę, ale oddycha swobodnie, prawidłowo je i regularnie moczy pieluchy, można spokojnie obserwować jego stan oraz zadbać o drożność nosa i warunki w pokoju. Gdy masz wątpliwości, konsultacja z lekarzem jest właściwym rozwiązaniem – szczególnie u noworodka.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.