Kolka niemowlęca – kiedy mija i jak pomóc dziecku?

Kolka niemowlęca zwykle pojawia się między 2. a 6. tygodniem życia, osiąga największe nasilenie około 6. tygodnia i samoistnie ustępuje do 3.–4. miesiąca. U nielicznych dzieci objawy mogą utrzymywać się do końca 5. miesiąca. To przejściowa faza rozwoju, a nie choroba ani skutek błędu rodziców.

Czym jest kolka niemowlęca?

Kolka niemowlęca oznacza nawracające, trudne do ukojenia okresy płaczu, marudzenia lub rozdrażnienia u zdrowego dziecka. Zwykle pojawiają się bez wyraźnej przyczyny, częściej po południu i wieczorem. Niemowlę może prężyć ciało, zaciskać dłonie, podkurczać nogi, czerwienić się i mieć napięty brzuszek.

Zgodnie z Kryteriami Rzymskimi IV z 2016 roku kolkę rozpoznaje się u niemowlęcia, którego rozwój i wzrastanie przebiegają prawidłowo, a płacz nie wynika z innej choroby. Dlatego jest to tak zwana diagnoza przez wykluczenie. Sama obecność gazów lub pojedynczy epizod płaczu nie przesądza jeszcze o kolce.

Dokładna przyczyna nie została jednoznacznie ustalona. Znaczenie może mieć niedojrzałość układu pokarmowego i nerwowego, trudniejsze przetwarzanie bodźców oraz połykanie powietrza podczas karmienia. Kolka występuje zarówno u dzieci karmionych piersią, jak i mlekiem modyfikowanym. Nie oznacza też, że rodzic niewłaściwie karmi dziecko lub stosuje złą dietę.

Dawna „reguła trzech” Wessela mówiła o płaczu trwającym ponad 3 godziny dziennie, przez co najmniej 3 dni w tygodniu i 3 tygodnie. Obecnie ma ona głównie znaczenie historyczne i badawcze. W praktyce lekarz ocenia cały obraz dziecka, jego rozwój oraz objawy towarzyszące.

Jak można ulżyć dziecku podczas napadu?

Nie ma jednej metody, która działa u każdego niemowlęcia. Pomocne bywają spokojne, łagodne działania ograniczające napięcie i nadmiar bodźców. Możesz spróbować:

• Bliskości i noszenia – przytul dziecko, noś je w bezpiecznej pozycji pionowej lub użyj prawidłowo zawiązanej chusty.
• Masażu brzuszka – wykonuj delikatne, okrężne ruchy zgodnie z ruchem wskazówek zegara, najlepiej nie bezpośrednio po karmieniu.
• Ćwiczenia „rowerek” – na plecach łagodnie zginaj i prostuj nóżki, bez naciskania na brzuch.
• Odbijania po karmieniu – zwróć uwagę na prawidłowe przystawienie do piersi lub technikę karmienia butelką, aby ograniczyć połykanie powietrza.
• Ograniczenia bodźców – przygaś światło, wycisz otoczenie i mów spokojnym głosem.
• Białego szumu – jeśli go stosujesz, ustaw urządzenie co najmniej 200 cm od dziecka, na niskim poziomie głośności i tylko na krótko. Nie używaj suszarki ani odkurzacza jako źródła dźwięku.

Ciepła kąpiel lub delikatnie ciepły okład może niektórym dzieciom przynieść ulgę, ale okład nie powinien być gorący. Jeśli dziecko płacze coraz mocniej, przerwij daną metodę. Nie potrząsaj niemowlęciem, nawet gdy płacz trwa długo.

W przypadku Lactobacillus reuteri najlepiej udokumentowano możliwe skrócenie czasu płaczu u niemowląt karmionych piersią. Nie oznacza to, że preparat zadziała u każdego dziecka. Wybór konkretnego produktu i dawkowanie omów z pediatrą. Nie podawaj samodzielnie wody koperkowej ani innych niesprawdzonych preparatów.

Kiedy płacz może oznaczać coś więcej niż kolkę?

Kolka dotyczy dziecka, które między napadami zachowuje się względnie prawidłowo, przyjmuje pokarm i przybiera na masie. Niepokój powinny wzbudzić objawy wskazujące na infekcję, odwodnienie, alergię lub inną przyczynę wymagającą badania.

W razie wystąpienia objawów alarmowych skontaktuj się z pediatrą. Jeśli dziecko ma trudności z oddychaniem, jest wiotkie, bardzo senne lub stan szybko się pogarsza, potrzebna jest pilna pomoc medyczna. Gdy napadowy płacz utrzymuje się po 5. miesiącu życia, także warto omówić go z lekarzem.

Jak przetrwać ten czas jako rodzic?

Długi płacz niemowlęcia wyczerpuje i może wywoływać złość, bezradność albo poczucie winy. Nie świadczy to o tym, że jesteś złym rodzicem. Kolka nie pojawia się dlatego, że robisz coś niewłaściwie.

Jeśli czujesz, że tracisz cierpliwość, odłóż dziecko na plecach w bezpiecznym łóżeczku i odejdź na kilka minut, aby się uspokoić. Poproś drugiego opiekuna lub bliską osobę o przejęcie opieki, nawet na krótki czas. Najważniejsze jest bezpieczeństwo dziecka i opiekuna.

Kolka mija samoistnie. Do tego czasu wybieraj łagodne sposoby kojenia, obserwuj przyrost masy ciała i nie wahaj się skonsultować z lekarzem, gdy coś w zachowaniu dziecka wydaje się nietypowe.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.