Kolka – gdzie boli i jak rozpoznać jej objawy?

„Kolka” nie oznacza jednej choroby. To określenie napadowego bólu o różnym podłożu, dlatego miejsce dolegliwości ma duże znaczenie. Kolka niemowlęca obejmuje zwykle cały brzuch, kolka nerkowa powoduje silny, jednostronny ból w okolicy lędźwiowej promieniujący do pachwiny, a kolka wysiłkowa daje kłucie pod żebrami podczas aktywności.

Gdzie boli przy różnych rodzajach kolki?

Podobne określenie opisuje tu trzy różne zjawiska. Kolka niemowlęca jest zwykle czynnościową dolegliwością przewodu pokarmowego, kolka nerkowa wiąże się najczęściej z utrudnionym odpływem moczu, a kolka wysiłkowa ma związek z pracą przepony podczas ruchu.

Kolka niemowlęca

Ból może obejmować różne części brzucha, zarówno nadbrzusze, jak i podbrzusze. Często opisywany jest po lewej stronie, w okolicy jelit. Niemowlę nie potrafi wskazać miejsca dolegliwości, dlatego o bólu świadczą przede wszystkim jego zachowanie i napięcie ciała.

Kolka jelitowa zwykle pojawia się w pierwszych tygodniach życia i samoistnie słabnie około trzeciego lub czwartego miesiąca. Nie powinna zaburzać prawidłowego wzrostu ani rozwoju dziecka. Jej rozpoznanie wymaga jednak wykluczenia innych przyczyn płaczu i bólu.

Kolka nerkowa

Typowy jest nagły, bardzo silny ból po jednej stronie w okolicy lędźwiowej. Może przesuwać się w dół brzucha, do podbrzusza, pachwiny, a niekiedy także w kierunku narządów płciowych. Najczęstszą przyczyną jest kamień nerkowy, który utrudnia odpływ moczu i wywołuje skurcze moczowodu.

Ból często pojawia się falami. Chory może mieć trudność ze znalezieniem pozycji, która przynosi ulgę. Sama lokalizacja nie wystarcza do rozpoznania, ponieważ ból może mieć nietypowy przebieg i przypominać inne ostre dolegliwości jamy brzusznej.

Kolka wysiłkowa

To kłucie z boku brzucha, najczęściej pod prawymi żebrami, które występuje podczas biegania, szybkiego marszu lub innego intensywnego wysiłku. Zjawisko wiąże się z pracą przepony, a nie z kolką jelitową ani nerkową.

W przeciwieństwie do kolki nerkowej ból wysiłkowy zwykle słabnie po zatrzymaniu lub zmniejszeniu tempa. Nie towarzyszą mu typowe objawy ze strony układu moczowego ani nasilone wymioty.

Jak rozróżnić rodzaj kolki po objawach?

Sama ocena miejsca bólu może być myląca. Znaczenie ma także moment pojawienia się dolegliwości, sposób jej promieniowania oraz objawy towarzyszące. Najczęstsze różnice przedstawiają się następująco:

• Kolka niemowlęca – dziecko nagle zaczyna płakać, jest niespokojne, podciąga nóżki, zaciska piąstki, pręży się, ma grymas bólu i może oddawać więcej gazów.
• Kolka nerkowa – występują nudności lub wymioty, zimne poty, osłabienie, parcie na mocz, częstsze oddawanie moczu albo trudność z jego oddaniem.
• Kolka wysiłkowa – kłucie pojawia się w trakcie ruchu, zwykle bez gorączki, wymiotów i objawów moczowych, a po odpoczynku stopniowo ustępuje.
• Inna przyczyna bólu brzucha – nietypowe umiejscowienie, stałe narastanie bólu lub objawy ogólne nie pasują do typowego przebiegu żadnej z opisanych kolek.

W przypadku niemowlęcia nie należy rozpoznawać kolki wyłącznie na podstawie płaczu. Dziecko z kolką zazwyczaj między napadami pozostaje w dobrym stanie, prawidłowo je i rozwija się. Uporczywe objawy wymagają oceny pediatrycznej.

Kiedy ból wymaga pilnej pomocy lekarskiej?

Podejrzenie kolki nerkowej wymaga konsultacji lekarskiej. Szczególnie pilna pomoc jest potrzebna, gdy silnemu bólowi towarzyszą gorączka, dreszcze, krwiomocz, powtarzające się wymioty, odwodnienie, trudności w oddawaniu moczu albo ból, który nie ustępuje lub szybko się nasila. Połączenie zablokowanego odpływu moczu z zakażeniem może prowadzić do poważnych powikłań.

Nie próbuj traktować takiego bólu wyłącznie jako niestrawności ani opóźniać diagnostyki domowymi metodami. Lekarz może zlecić badanie moczu, badania krwi oraz badanie obrazowe, na przykład USG, aby ocenić drogi moczowe i poszukać złogu.

U niemowlęcia pilnej oceny wymagają między innymi gorączka, apatia, trudności z karmieniem, uporczywe wymioty, wzdęty i twardy brzuch, krew w stolcu, zaburzenia oddawania moczu lub płacz wyraźnie różniący się od wcześniejszych napadów. Kolka niemowlęca jest rozpoznaniem po wykluczeniu choroby, a nie wyjaśnieniem każdego długiego płaczu.

Jeśli kłucie pod żebrami pojawia się tylko podczas wysiłku i szybko ustępuje po odpoczynku, częściej pasuje do kolki wysiłkowej. Gdy jednak ból powtarza się bez związku z aktywnością, trwa długo albo pojawiają się objawy ogólne, również wymaga oceny medycznej.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.