Kiedy najlepiej wykonać szczepienie na krztusiec w ciąży?

Najlepiej wykonać szczepienie przeciw krztuścowi między 28. a 32. tygodniem ciąży. Oficjalne zalecenia obejmują szerszy przedział, czyli 27.–36. tydzień ciąży. Szczepienie jest bezpłatne w POZ i nie wymaga recepty ani skierowania.

Dlaczego termin szczepienia ma znaczenie?

W ciąży stosuje się szczepionkę dTpa, nazywaną także Tdap, chroniącą przed błonicą, tężcem i krztuścem. Po szczepieniu organizm matki wytwarza przeciwciała, w tym przeciwciała klasy IgG. W trzecim trymestrze łożysko przekazuje ich coraz więcej do krwiobiegu dziecka.

Szczepienie zaplanowane odpowiednio wcześnie daje organizmowi matki czas na wytworzenie odporności, a łożysku na przekazanie jej dziecku przed porodem. Dzięki temu noworodek otrzymuje odporność bierną w okresie, gdy sam nie może jeszcze rozpocząć pełnego cyklu szczepień. Pierwszą dawkę szczepionki przeciw krztuścowi dziecko otrzymuje dopiero w pierwszych miesiącach życia.

Korzyści ze szczepienia matki dotyczą przede wszystkim dziecka:

• zmniejszenie ryzyka zachorowania na krztusiec w pierwszych miesiącach życia,
• mniejsze ryzyko ciężkiego przebiegu choroby i hospitalizacji,
• ochrona w okresie przed podaniem pierwszych własnych szczepień,
• częściowa ochrona od chwili narodzin, zanim możliwe będzie uodpornienie dziecka.

Szczepienie chroni również kobietę przed krztuścem. Dostępne dane nie wskazują, aby szczepionka dTpa zwiększała ryzyko niekorzystnych zdarzeń położniczych lub problemów zdrowotnych u noworodka. Jest to preparat bez żywych drobnoustrojów, a ostatecznej kwalifikacji dokonuje lekarz.

Kiedy wykonać szczepienie przeciw krztuścowi?

Terminy zależą od przebiegu ciąży i ryzyka wcześniejszego porodu:

Nie należy czekać do ostatnich dni ciąży, jeśli można zaszczepić się wcześniej. Jeżeli jednak optymalny termin minął, szczepienie nadal można wykonać w trzecim trymestrze, także po 36. tygodniu. Późniejsze podanie może oznaczać krótszy czas na transfer przeciwciał do dziecka, ale nie jest powodem do automatycznego rezygnowania ze szczepienia.

Jak zaszczepić się w Polsce?

Szczepienie realizuje się w przychodni podstawowej opieki zdrowotnej, do której pacjentka jest zadeklarowana. Nie trzeba wcześniej uzyskiwać recepty na szczepionkę ani skierowania. Wystarczy skontaktować się z rejestracją POZ i umówić wizytę.

Przed podaniem preparatu lekarz przeprowadza kwalifikację. W przypadku ciąży zagrożonej porodem przedwczesnym termin szczepienia ustala lekarz prowadzący ciążę, a szczepienie wykonuje się w POZ. Przy wizycie warto mieć kartę przebiegu ciąży i poinformować lekarza o aktualnych chorobach, gorączce, alergiach oraz wcześniejszych reakcjach na szczepienia.

Organizacja wizyty wygląda zwykle następująco:

• Skontaktuj się z rejestracją swojej przychodni POZ.
• Podaj tydzień ciąży i poproś o termin kwalifikacji oraz szczepienia.
• Przynieś kartę przebiegu ciąży i informacje o poprzednich szczepieniach.
• Po kwalifikacji przyjmij jedną dawkę szczepionki dTpa w wyznaczonym terminie.

Szczepienie jest zalecane w każdej ciąży, nawet jeśli kobieta otrzymała dawkę przypominającą przed ciążą lub była szczepiona w poprzedniej ciąży. Każda ciąża stwarza bowiem nową możliwość przekazania przeciwciał dziecku przez łożysko.

Co zrobić, jeśli termin szczepienia został pominięty?

Nie odkładaj decyzji do kolejnej ciąży i nie zakładaj, że szczepienie wykonane przed ciążą zapewni noworodkowi taki sam poziom ochrony. Skontaktuj się z POZ lub lekarzem prowadzącym ciążę, nawet jeśli jesteś już po 32. tygodniu. Lekarz oceni aktualny tydzień ciąży, stan zdrowia i możliwość wykonania szczepienia.

Najprostsza zasada to zaplanować szczepienie dTpa między 28. a 32. tygodniem, a jeśli nie jest to możliwe, skorzystać z szerszego okna 27.–36. tygodnia.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii lekarza w sprawie kwalifikacji i terminu szczepienia.