Jakie są objawy alergii pokarmowej na twarzy?

Najczęstsze objawy alergii pokarmowej na twarzy to nagłe zaczerwienienie, świąd, pokrzywka oraz obrzęk warg lub okolicy ust. Sama wysypka nie potwierdza jednak uczulenia na jedzenie – podobne zmiany mogą wywołać kosmetyki, kontakt z metalem, trądzik albo inne choroby skóry. Obrzęk języka lub gardła i trudności w oddychaniu wymagają natychmiastowej pomocy medycznej.

Jak wygląda alergia pokarmowa na twarzy?

Reakcja zwykle pojawia się nagle, często w krótkim czasie po zjedzeniu określonego produktu. Na twarzy mogą wystąpić czerwone plamy, uczucie gorąca, pieczenie i silny świąd. Typowa dla alergii jest pokrzywka, czyli przemijające, uniesione nad powierzchnię skóry bąble. Mogą one zmieniać położenie i znikać w jednym miejscu, a pojawiać się w innym.

Innym objawem jest obrzęk naczynioruchowy, obejmujący wargi, powieki, policzki lub okolice ust. Zmiany mogą dotyczyć także szyi i dekoltu. Czasem towarzyszą im swędzenie w jamie ustnej, łzawienie, katar, nudności, ból brzucha lub wymioty. Utrzymująca się „kaszka”, pojedyncze krosty i zaskórniki nie są typowym obrazem nagłej alergii pokarmowej.

Wygląd zmian i moment ich wystąpienia pomagają ukierunkować diagnostykę, ale nie zastępują badania lekarskiego. Najważniejsze różnice przedstawia tabela:

Co wywołuje alergię pokarmową?

Alergia pokarmowa jest reakcją układu odpornościowego na białko znajdujące się w pożywieniu. W reakcji IgE-zależnej organizm wytwarza swoiste przeciwciała IgE, a po ponownym kontakcie z alergenem dochodzi między innymi do uwolnienia histaminy. To może powodować świąd, rozszerzenie naczyń, pokrzywkę i obrzęk.

Do produktów, które często wywołują uczulenie, należą:

• Mleko krowie i jaja.
• Orzechy, arachidy i sezam.
• Ryby oraz skorupiaki.
• Soja i pszenica.

Nietolerancja pokarmowa nie jest tym samym co alergia. W nietolerancji nieprawidłowa reakcja zwykle nie angażuje układu odpornościowego. Przykładem jest niedobór enzymu laktazy przy nietolerancji laktozy, który prowadzi głównie do wzdęć, bólu brzucha i biegunki. Taki mechanizm nie wyjaśnia typowej pokrzywki ani nagłego obrzęku warg.

Znaczenie może mieć także reakcja krzyżowa. U osoby uczulonej na pyłek brzozy po zjedzeniu surowego jabłka mogą pojawić się świąd i mrowienie warg lub jamy ustnej, ponieważ niektóre białka obu alergenów mają podobną budowę. Taka reakcja nie oznacza automatycznie uczulenia na wszystkie produkty roślinne.

Kiedy obrzęk twarzy jest stanem nagłym?

Sam obrzęk twarzy wymaga pilnej oceny, szczególnie gdy narasta lub obejmuje usta. Niebezpieczna jest sytuacja, w której reakcja zajmuje język, gardło albo drogi oddechowe. Może wtedy dojść do anafilaksji, czyli ciężkiej, szybko rozwijającej się reakcji ogólnoustrojowej.

Natychmiast dzwoń pod 112 lub 999, jeśli po zjedzeniu produktu wystąpi którykolwiek z poniższych objawów:

• Obrzęk języka, gardła lub szybko narastający obrzęk warg.
• Chrypka, świszczący oddech, duszność albo trudność w połykaniu.
• Silne osłabienie, zawroty głowy, omdlenie lub bladość.
• Powtarzające się wymioty, gwałtowny spadek ciśnienia albo objawy z kilku układów naraz.

Jeśli lekarz wcześniej przepisał autostrzykawkę z adrenaliną, należy użyć jej zgodnie z otrzymaną instrukcją, bez czekania na dalszy rozwój objawów. Następnie trzeba wezwać pogotowie. Leki przeciwhistaminowe nie zastępują adrenaliny w anafilaksji i nie powinny opóźniać wezwania pomocy.

Jak potwierdza się alergię pokarmową?

Rozpoznanie opiera się na zestawieniu objawów z konkretnym pokarmem, badaniu lekarskim i właściwie dobranych testach. Sam dodatni wynik testu nie zawsze oznacza, że produkt rzeczywiście wywołuje dolegliwości, dlatego nie należy interpretować badań bez konsultacji ze specjalistą.

1. Wywiad i dzienniczek objawów – zapisz spożyte produkty, ilość, czas pojawienia się zmian, ich wygląd oraz inne symptomy, na przykład ból brzucha lub duszność.
2. Badania alergologiczne – lekarz może zalecić punktowe testy skórne albo oznaczenie swoistych przeciwciał IgE we krwi. Przy podejrzeniu alergii kontaktowej stosuje się między innymi testy płatkowe.
3. Ocena innych przyczyn – trzeba uwzględnić kosmetyki, leki, choroby skóry, kontakt z metalami, w tym niklem, oraz trądzik.
4. Próba prowokacji pokarmem – jest uznawana za najbardziej miarodajny etap diagnostyki, ale wykonuje się ją wyłącznie pod nadzorem medycznym, w warunkach zapewniających bezpieczeństwo.

Nie przeprowadzaj próby prowokacji samodzielnie w domu. Dotyczy to zwłaszcza osoby, u której wcześniej wystąpił obrzęk, duszność, omdlenie albo reakcja po niewielkiej ilości produktu.

Co robić do czasu konsultacji?

Przy łagodnych zmianach przerwij spożywanie podejrzanego produktu i nie nakładaj na twarz nowych kosmetyków. Skórę można delikatnie umyć letnią wodą, osuszyć bez pocierania i zastosować chłodny kompres. Pomocne bywa proste, bezzapachowe nawilżanie przeznaczone do skóry wrażliwej. Nie stosuj na twarz przypadkowych maści, olejków ani preparatów ziołowych, ponieważ mogą nasilić podrażnienie.

Leki przeciwhistaminowe mogą łagodzić świąd i pokrzywkę, ale ich wybór i dawkowanie powinny uwzględniać wiek, inne choroby oraz przyjmowane leki. Hydrokortyzon i inne glikokortykosteroidy na twarz należy stosować tylko zgodnie z zaleceniem lekarza, ponieważ niewłaściwe użycie może pogorszyć niektóre choroby skóry.

Do czasu wyjaśnienia przyczyny czytaj etykiety i zwracaj uwagę na możliwą obecność śladowych ilości alergenów. Nie eliminuj jednak wielu produktów na własną rękę. Dieta eliminacyjna powinna być zaplanowana z lekarzem lub dietetykiem, aby ograniczenie jedzenia nie doprowadziło do niedoborów i nie utrudniło późniejszej diagnostyki.

Najbardziej charakterystyczny dla alergii pokarmowej jest nagły świąd, pokrzywka lub obrzęk pojawiający się po określonym pokarmie. Przewlekła „kaszka” i krosty częściej wymagają oceny dermatologicznej niż samodzielnego wykluczania produktów. Obrzęk języka lub gardła, duszność i omdlenie traktuj jako stan nagły.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku niepokojących lub nasilających się objawów skonsultuj się z lekarzem. Przy podejrzeniu anafilaksji natychmiast zadzwoń pod 112 lub 999.