Do jakiego wieku matka samotnie wychowująca dziecko ma prawa?

Matka samotnie wychowująca dziecko może skorzystać z preferencyjnego rozliczenia PIT nie tylko wtedy, gdy dziecko jest małoletnie. Dziecko uczące się może mieć do 25 lat, a w przypadku pełnoletniego dziecka z określonym orzeczeniem o niepełnosprawności limit wieku i dochodu nie obowiązuje. Wystarczy, że warunki są spełnione przez co najmniej jeden dzień w roku podatkowym.

Do jakiego wieku można rozliczyć się jako samotny rodzic?

Nie ma jednego sztywnego wieku, po którego przekroczeniu preferencja zawsze wygasa. Znaczenie ma status dziecka oraz – w przypadku pełnoletniego dziecka uczącego się – wysokość jego dochodów.

Do preferencji może uprawniać pełnoletnie dziecko otrzymujące zasiłek pielęgnacyjny, dodatek pielęgnacyjny albo rentę socjalną. W takiej sytuacji nie stosuje się ograniczenia wieku ani limitu dochodów wskazanego dla uczących się osób w wieku 18–25 lat.

Jak działa limit dochodów dziecka w wieku 18–25 lat?

Pełnoletnie dziecko musi uczyć się w szkole lub studiować w Polsce albo za granicą. W 2026 roku jego dochody nie mogą przekroczyć łącznie 23 741,88 zł. Kwota ta odpowiada dwunastokrotności renty socjalnej obowiązującej w grudniu roku podatkowego.

Do limitu mogą być wliczane między innymi dochody opodatkowane według skali podatkowej, dochody ze sprzedaży akcji i innych papierów wartościowych oraz przychody objęte ulgą dla młodych albo ulgą na powrót. Uwzględnia się także dochody dziecka uzyskane za granicą. Renta rodzinna nie zwiększa tego limitu.

Przekroczenie limitu przez jedno dziecko może pozbawić rodzica preferencji. Jeżeli jednak wychowujesz także inne dziecko, które spełnia warunki ustawowe, ocena prawa do rozliczenia może opierać się na jego sytuacji.

Kiedy samotna matka traci prawo do preferencji?

Sam wiek dziecka nie wystarcza. Rodzic musi faktycznie wychowywać je samotnie, czyli samodzielnie troszczyć się o jego utrzymanie i rozwój. Samotny status cywilny nie przesądza jeszcze o prawie do rozliczenia.

Prawo do preferencji może zostać wyłączone w szczególności w następujących sytuacjach:

• dziecko jest wychowywane wspólnie z drugim rodzicem lub opiekunem prawnym, w tym w ramach opieki naprzemiennej, jeżeli obojgu rodzicom ustalono świadczenie wychowawcze,
• rodzic albo dziecko prowadzą działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem liniowym 19%,
• rodzic albo dziecko uzyskują przychody z działalności opodatkowanej ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, kartą podatkową albo innymi formami wyłączającymi preferencję.

Sam ryczałt od prywatnego najmu lub dzierżawy nie wyklucza rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Znaczenie ma forma opodatkowania działalności gospodarczej, a także to, czy była ona rzeczywiście stosowana w danym roku.

Jak zaznaczyć rozliczenie w PIT?

Preferencja nie jest przyznawana automatycznie. Wniosek składa się przez zaznaczenie odpowiedniego pola w zeznaniu rocznym. Najczęściej będzie to PIT-37, a w przypadku dochodów wymagających rozliczenia na formularzu dla działalności gospodarczej lub innych źródeł – PIT-36.

Nie trzeba dołączać dodatkowych dokumentów potwierdzających samotne wychowywanie dziecka, chyba że urząd skarbowy wezwie do ich przedstawienia. Jeżeli pracujesz na etacie, możesz także złożyć pracodawcy oświadczenie o zamiarze skorzystania z preferencji, aby niższe zaliczki były pobierane już w trakcie roku.

Jest to prawo, a nie obowiązek. Podatek w tym wariancie oblicza się co do zasady od połowy własnego dochodu, a następnie wynik mnoży przez dwa. Dzięki temu kwota wolna od podatku może zostać uwzględniona podwójnie, czyli do wysokości 60 000 zł.

Najkrócej: dziecko małoletnie nie ma limitu dochodów, dziecko uczące się może mieć do 25 lat przy zachowaniu limitu dochodów, a przy dziecku z określonym orzeczeniem nie stosuje się limitu wieku ani dochodu. Ostatecznie trzeba jeszcze potwierdzić faktyczne samotne wychowywanie i zaznaczyć preferencję w zeznaniu PIT.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. Przy nietypowej sytuacji rodzinnej, formie opodatkowania działalności lub wątpliwościach dotyczących dochodów dziecka warto skonsultować rozliczenie z doradcą podatkowym albo właściwym urzędem skarbowym.