Czy test oksytocynowy może wywołać poród?

Tak, test oksytocynowy może zainicjować akcję porodową. Z tego powodu wykonuje się go wyłącznie w szpitalu, najczęściej na sali porodowej, gdzie personel może stale monitorować matkę i dziecko oraz bezpiecznie zareagować, gdyby rozpoczął się poród. Nie oznacza to jednak, że badanie jest metodą wywoływania porodu. Jego głównym celem jest diagnostyka, a ryzyko rozpoczęcia akcji porodowej bierze się z działania podanej oksytocyny.

Po co wykonuje się test oksytocynowy?

Test oksytocynowy, nazywany także testem obciążenia oksytocyną lub OCT, sprawdza, jak płód reaguje na skurcze macicy podobne do tych, które występują podczas porodu. Podczas skurczu przepływ krwi przez łożysko przejściowo się zmniejsza. Jeśli łożysko działa prawidłowo, a dziecko ma odpowiednią rezerwę tlenową, zapis jego pracy serca powinien pozostać prawidłowy.

W trakcie badania podaje się dożylnie niewielką, kontrolowaną dawkę oksytocyny. Hormon ten pobudza mięsień macicy do skurczów. Jednocześnie KTG monitoruje czynność skurczową oraz tętno płodu. Lekarz ocenia, czy po skurczach pojawiają się niepokojące zmiany w zapisie, które mogłyby wskazywać na gorszą wydolność łożyska lub niedostateczne zaopatrzenie dziecka w tlen.

Test oksytocynowy wykonuje się obecnie rzadziej niż dawniej. W wielu sytuacjach lekarz może uzyskać potrzebne informacje za pomocą KTG, badania ultrasonograficznego lub oceny przepływów metodą Dopplera. O wyborze badania decyduje indywidualna sytuacja ciężarnej, stan płodu i wyniki wcześniejszej diagnostyki.

Dlaczego badanie odbywa się tylko w szpitalu?

Podanie oksytocyny może wywołać zbyt częste albo zbyt silne skurcze. W takiej sytuacji przepływ krwi przez łożysko może zmniejszyć się bardziej, niż powinien, a zapis KTG może wskazać na pogorszenie tolerancji skurczów przez dziecko. Rzadziej skurcze mogą przejść w regularną akcję porodową.

Szpitalne warunki umożliwiają szybkie przerwanie wlewu oksytocyny, ciągłą ocenę zapisu KTG i natychmiastową decyzję o dalszym postępowaniu. Jeśli poród rzeczywiście się rozpocznie albo stan dziecka będzie wymagał pilnego zakończenia ciąży, zespół ma dostęp do sali porodowej, sali operacyjnej i niezbędnego zaplecza neonatologicznego.

Ostrzeżenie: testu oksytocynowego nie wykonuje się w domu ani w gabinecie, który nie ma zaplecza do prowadzenia porodu. Ryzyko nie polega wyłącznie na samym rozpoczęciu skurczów. Problemem może być także nagła zmiana tętna płodu, nadmierna czynność skurczowa macicy lub konieczność szybkiego zakończenia ciąży. Właśnie dlatego badanie jest planowane tylko wtedy, gdy lekarz uzna, że możliwe korzyści diagnostyczne przewyższają ryzyko.

Kiedy nie wykonuje się testu oksytocynowego?

Przeciwwskazania zależą od stanu ciężarnej, wieku ciąży i możliwości bezpiecznego porodu drogami natury. Przed badaniem lekarz ocenia między innymi położenie płodu, łożyska, blizny na macicy oraz stan matki i dziecka. Do sytuacji, w których test może być przeciwwskazany, należą:

• przebyte cesarskie cięcie lub inna operacja na macicy, zwłaszcza gdy skurcze mogłyby zwiększyć ryzyko rozejścia się blizny,
• łożysko przodujące lub inne okoliczności zwiększające ryzyko krwawienia podczas porodu,
• ciąża wielopłodowa, szczególnie przy nieprawidłowym ułożeniu jednego z płodów,
• nieprawidłowe ułożenie płodu, gdy poród drogami natury nie jest bezpieczny.

Znaczenie mogą mieć także podejrzenie przedwczesnego porodu, przedwczesne oddzielenie łożyska, ciężki stan przedrzucawkowy, niektóre choroby serca matki oraz inne bezwzględne wskazania do cesarskiego cięcia. Lista przeciwwskazań nie zastępuje kwalifikacji lekarskiej, ponieważ decyzja zależy od pełnego obrazu klinicznego.

Test oksytocynowy jest więc badaniem diagnostycznym, ale nie całkowicie pozbawionym ryzyka. Może wywołać skurcze, a w niektórych przypadkach także rozpocząć poród. Stały nadzór KTG i obecność zespołu położniczego sprawiają jednak, że ewentualna reakcja może nastąpić od razu. O zasadności testu oraz jego bezpieczeństwie w konkretnej ciąży decyduje lekarz prowadzący lub zespół położniczy.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.