Czkawka u noworodka – jak sobie radzić?

Czkawka u noworodka jest zwykle naturalnym odruchem, nie chorobą. Nie boli dziecka i najczęściej ustępuje samoistnie. Możesz pomóc maluchowi, spokojnie zmieniając jego pozycję, pozwalając mu possać pierś, jeśli ma na to ochotę, oraz sprawdzając, czy nie jest mu chłodno.

Dlaczego noworodek ma czkawkę?

Czkawka powstaje wskutek rytmicznych, mimowolnych skurczów przepony, czyli mięśnia uczestniczącego w oddychaniu. U noworodków mechanizm kontroli przepony nie jest jeszcze w pełni dojrzały, dlatego czkawka może pojawiać się częściej niż u starszych dzieci. Zdarza się także jeszcze przed narodzinami.

Najczęstsze przyczyny czkawki u noworodka to:

• Niedojrzałość układu nerwowego i unerwienia przepony.
• Połykanie powietrza podczas karmienia piersią lub butelką.
• Zbyt łapczywe ssanie, szybki wypływ mleka albo przepełnienie żołądka.
• Wychłodzenie po kąpieli lub zbyt lekki ubiór w stosunku do temperatury otoczenia.
• Silne pobudzenie, płacz albo śmiech, podczas których dziecko może połykać więcej powietrza.

Sama częstotliwość nie zawsze oznacza problem. Czkawka może występować nawet kilkanaście razy na dobę, jeśli epizody są krótkie, a dziecko dobrze je, śpi i przybiera na masie.

Jak sobie radzić z czkawką u noworodka?

Najpierw obserwuj, kiedy pojawia się czkawka. Jeśli zaczyna się po karmieniu, przyczyną może być połknięte powietrze lub zbyt szybkie jedzenie. Jeśli występuje po kąpieli, sprawdź, czy dziecko nie jest wychłodzone. Możesz postępować w kilku spokojnych krokach:

1. Zmień pozycję dziecka – weź je na ręce i ułóż bardziej pionowo, podtrzymując głowę oraz plecy. Możesz oprzeć jego głowę na swoim ramieniu.
2. Pomóż mu się odbić – trzymaj noworodka stabilnie i delikatnie poklepuj lub głaszcz plecy. Odbijanie może uwolnić powietrze połknięte podczas karmienia.
3. Zaproponuj pierś, jeśli dziecko chce ssać – spokojne ssanie i połykanie mogą pomóc wyciszyć skurcze przepony. Nie zmuszaj jednak malucha do jedzenia, gdy jest niespokojny albo odmawia.
4. Sprawdź komfort cieplny – oceń kark, a nie dłonie i stopy. Chłodny kark może wskazywać, że dziecku jest zimno. W takim przypadku przytul je, przykryj lekkim kocykiem albo dobierz cieplejsze ubranie.
5. Przyjrzyj się karmieniu – zadbaj o spokojne tempo i prawidłowe przystawienie. Przy karmieniu butelką znaczenie może mieć także właściwie dobrany smoczek. W razie wątpliwości poproś o pomoc położną lub doradcę laktacyjnego.

Nie musisz przerywać czkawki za wszelką cenę. Jeżeli dziecko pozostaje spokojne, oddycha prawidłowo i nie ma trudności z jedzeniem, zwykle wystarczy poczekać, aż odruch minie.

Czego nie robić?

Metody stosowane czasem u dorosłych nie są bezpieczne dla noworodka. Nie próbuj gwałtownie przerywać czkawki ani podawać dziecku produktów, których nie zalecił lekarz.

• Nie strasz dziecka i nie wywołuj nagłych bodźców.
• Nie próbuj wstrzymywać jego oddechu ani zasłaniać nosa lub ust.
• Nie podawaj wody z cukrem, herbatek ani innych domowych preparatów.
• Nie potrząsaj dzieckiem. Zmiana pozycji powinna być spokojna, z pełnym podparciem głowy i szyi.

Kiedy czkawka u noworodka wymaga konsultacji?

Krótkie, powtarzające się epizody są zwykle fizjologiczne. Skontaktuj się jednak z lekarzem, jeśli czkawka jest uporczywa, długo nie ustępuje albo wyraźnie wpływa na zachowanie dziecka.

Sygnałami, których nie należy ignorować, są:

• czkawka pojawiająca się bardzo często, na przykład kilkanaście razy na dobę, zwłaszcza gdy każdy epizod trwa długo;
• trudności z karmieniem, odmawianie jedzenia albo nasilony niepokój podczas ssania;
• zaburzenia snu lub wyraźne zmęczenie dziecka;
• częste ulewanie, krztuszenie się, prężenie ciała albo płacz po karmieniu, które mogą sugerować refluks żołądkowo-przełykowy;
• gorsze przybieranie na masie lub ogólne pogorszenie samopoczucia.

Jeśli czkawka nie przeszkadza dziecku i mija po krótkim czasie, najczęściej nie wymaga leczenia. Spokojna zmiana pozycji, odbijanie po karmieniu i dopasowanie ubioru zwykle wystarczą.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W razie niepokojących objawów skontaktuj się z lekarzem lub położną.