Zdrowie dziecka

Biegunka i wymioty u dziecka – kiedy udać się do szpitala?

Napisał(a) 4 min czytania
Przygotowywanie doustnego płynu nawadniającego w szklance wody, mające na celu wsparcie dziecka podczas biegunki.

Biegunka i wymioty u dziecka najczęściej nie wymagają od razu pobytu w szpitalu. Najważniejsze jest doustne nawadnianie małymi porcjami i obserwowanie, czy dziecko oddaje mocz, przyjmuje płyny oraz zachowuje zwykły kontakt. Pilnej pomocy potrzebują dzieci z objawami ciężkiego odwodnienia, zaburzeniami świadomości, krwią w stolcu lub wymiotach albo takie, które nie są w stanie przyjąć żadnych płynów.

Kiedy zostać w domu, a kiedy jechać na SOR?

Większość ostrych infekcji przewodu pokarmowego ma podłoże wirusowe i ustępuje w ciągu kilku dni. O pobycie w szpitalu decyduje przede wszystkim stan dziecka, nie sama liczba luźnych stolców czy wymiotów. Niemowlęta wymagają większej czujności, ponieważ mogą odwodnić się szybciej niż starsze dzieci.

Objaw Obserwacja w domu Pilnie do lekarza lub na SOR
Stan ogólny Dziecko jest przytomne, reaguje, między epizodami choroby ma kontakt z opiekunem. Apatia, wiotkość, trudność w wybudzeniu, zaburzenia świadomości lub „przelewanie się przez ręce”.
Nawodnienie i mocz Dziecko pije, ma wilgotne usta i oddaje mocz podobnie jak zwykle. Wyraźnie mniej moczu, sucha pieluszka przez około 6–8 godzin, bardzo suche śluzówki lub zapadnięte ciemiączko.
Wymioty Wymioty są pojedyncze, a małe porcje płynu pozostają tolerowane. Dziecko wymiotuje po każdym łyku albo całkowicie odmawia picia.
Stolec i wymiociny Luźne stolce bez krwi, a dziecko pozostaje w dobrym stanie. Krew w stolcu, czarny smolisty stolec, krew w wymiotach lub treść przypominająca fusy z kawy.
Wiek Starsze dziecko w dobrym stanie, które skutecznie przyjmuje płyny. Niemowlę, szczególnie z nasilonymi wymiotami, biegunką, gorączką lub trudnościami w karmieniu.

Do pilnej konsultacji skłaniają także silny lub narastający ból brzucha, duszność, bardzo wysoka gorączka, silny ból głowy, sztywność karku, światłowstręt albo wymioty po urazie. Objawy te mogą wskazywać na problem inny niż zwykła infekcja żołądkowo-jelitowa.

Jak rozpoznać odwodnienie?

Odwodnienie jest głównym powodem, dla którego dziecko z biegunką i wymiotami może wymagać hospitalizacji. Płyny są tracone zarówno z wymiotami, jak i ze stolcem, a gorączka może zwiększać te straty. Zwróć uwagę na następujące sygnały:

  • suchy język, usta i błony śluzowe
  • brak łez podczas płaczu
  • wyraźnie rzadsze oddawanie moczu lub sucha pieluszka przez około 6–8 godzin
  • ciemny mocz, jeśli dziecko nadal go oddaje
  • zapadnięte ciemiączko u niemowlęcia
  • senność, apatia, osłabienie, wiotkość lub trudność w wybudzeniu

Pojedynczy luźny stolec nie musi oznaczać biegunki. U dzieci karmionych piersią liczba stolców może być fizjologicznie większa, dlatego liczy się przede wszystkim wyraźna zmiana względem zwykłego rytmu i konsystencji. Niezależnie od przyczyny, połączenie biegunki z częstymi wymiotami zwiększa ryzyko odwodnienia.

Jak nawadniać dziecko w domu?

Najlepszym wyborem są doustne płyny nawadniające, czyli elektrolity o składzie przeznaczonym dla dzieci. Uzupełniają nie tylko wodę, lecz także sole mineralne tracone podczas biegunki. Podawaj je zgodnie z instrukcją na opakowaniu. Nie dosypuj dodatkowego cukru ani soli.

Postępuj w następującej kolejności:

  1. Po wymiotach odczekaj kilka minut, a następnie podawaj płyn bardzo małymi porcjami.
  2. Podawaj jedną lub dwie łyżeczki co kilka minut, używając łyżeczki, kubka albo strzykawki doustnej.
  3. Jeśli dziecko toleruje płyn, stopniowo zwiększaj porcje, ale nie podawaj jednorazowo dużej objętości.
  4. Wybieraj chłodny płyn, ponieważ niska temperatura może ograniczać odruch wymiotny i ułatwiać jego przyjmowanie.
  5. Kontynuuj karmienie piersią. Mleka modyfikowanego również nie należy odstawiać bez konsultacji z lekarzem.

Soki, cola, słodzone napoje i napoje gazowane nie zastępują elektrolitów. Duża ilość cukru może nasilać biegunkę, a wypicie większej porcji naraz często prowokuje kolejne wymioty. Gdy apetyt wraca, można stopniowo powrócić do zwykłego żywienia, bez zmuszania dziecka do jedzenia.

Jeśli dziecko odmawia picia albo wymiotuje po każdym, nawet małym łyku, nie kontynuuj wielogodzinnych prób nawadniania w domu. Skontaktuj się pilnie z lekarzem, ponieważ może być potrzebne nawadnianie w warunkach medycznych.

Kiedy ostatecznie jechać na SOR?

Jedź z dzieckiem na SOR, gdy pojawiają się objawy ciężkiego odwodnienia, brak możliwości podawania płynów, krew w stolcu lub wymiotach, znaczna senność, wiotkość albo pogarszający się stan ogólny. Utrata przytomności, zaburzenia świadomości lub problemy z oddychaniem wymagają natychmiastowego telefonu pod numer 112.

Jeśli dziecko jest przytomne, pije małymi porcjami i oddaje mocz, zwykle można rozpocząć nawadnianie w domu oraz skonsultować się z lekarzem, gdy objawy się nasilają lub budzą niepokój. W przypadku niemowlęcia albo wątpliwości co do nawodnienia lepiej zasięgnąć porady wcześniej niż czekać na wyraźne pogorszenie.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.

Czytaj dalej w tym dziale