Badanie grupy krwi w ciąży – ile razy należy je wykonać?

Grupę krwi i czynnik Rh oznacza się w ciąży raz, zwykle do 10. tygodnia. Powtarzane może być natomiast badanie przeciwciał odpornościowych, czyli odczyn Coombsa. U kobiet z czynnikiem Rh ujemnym wykonuje się je także między 21. a 26. oraz 27. a 32. tygodniem ciąży.

Ile razy wykonuje się badanie grupy krwi w ciąży?

Oznaczenie grupy krwi w układzie AB0 i czynnika Rh jest badaniem jednorazowym. Grupa krwi to cecha genetyczna, która nie zmienia się w czasie ciąży ani pod wpływem diety, leków czy wysiłku. Wyjątkowe sytuacje kliniczne, takie jak przeszczepienie szpiku, nie dotyczą typowego przebiegu ciąży.

Nie należy jednak mylić oznaczenia grupy krwi z badaniem przeciwciał odpornościowych. To drugie sprawdza, czy organizm matki wytworzył przeciwciała przeciw antygenom krwinek czerwonych. Właśnie jego częstotliwość zależy przede wszystkim od czynnika Rh.

Harmonogram badań według czynnika Rh

Pierwszy pakiet badań wykonuje się u każdej ciężarnej do 10. tygodnia ciąży. Obejmuje on oznaczenie grupy krwi, czynnika Rh oraz przesiewowe badanie przeciwciał odpornościowych. Kolejne terminy dotyczą przede wszystkim kobiet z czynnikiem Rh ujemnym, u których w pierwszym badaniu nie wykryto przeciwciał.

Jeżeli badanie wykaże obecność przeciwciał, dalszy plan ustala lekarz prowadzący. Nie stosuje się wtedy wyłącznie standardowego harmonogramu, ponieważ znaczenie ma rodzaj przeciwciał oraz ich stężenie.

Dlaczego bada się przeciwciała?

Konflikt serologiczny może wystąpić, gdy matka ma Rh-, a dziecko odziedziczy po ojcu Rh+. Jeżeli krwinki płodu przedostaną się do krwiobiegu matki, jej układ odpornościowy może rozpoznać antygen D jako obcy i rozpocząć produkcję przeciwciał. Przeciwciała mogą następnie przechodzić przez łożysko i niszczyć krwinki czerwone dziecka, prowadząc do choroby hemolitycznej.

Badanie przeciwciał wykonuje się także u kobiet Rh+, ponieważ niezgodność może dotyczyć innych antygenów krwinek czerwonych. Najważniejsze powody kontroli to:

• wykrycie przeciwciał, zanim spowodują powikłania u płodu,
• ocena ryzyka konfliktu serologicznego między matką a dzieckiem,
• umożliwienie szybkiego wdrożenia specjalistycznej kontroli, jeśli przeciwciała są obecne,
• zaplanowanie profilaktyki z użyciem immunoglobuliny anty-D u kobiet, u których jest ona wskazana.

Odczyn Coombsa jest badaniem przesiewowym w kierunku alloprzeciwciał. Nie określa grupy krwi, lecz sprawdza, czy we krwi znajdują się przeciwciała mogące reagować z antygenami krwinek czerwonych.

Sam ujemny czynnik Rh nie oznacza jeszcze konfliktu serologicznego. O ryzyku decyduje między innymi obecność przeciwciał oraz sytuacja serologiczna dziecka.

Czy badanie jest płatne i jak się do niego przygotować?

Badania przewidziane w opiece nad ciężarną są bezpłatne w ramach NFZ, jeżeli są wykonywane na podstawie skierowania i w placówce realizującej świadczenia finansowane przez Fundusz. W prywatnym laboratorium koszt zależy od cennika i rodzaju oznaczenia.

Do pobrania krwi nie trzeba być na czczo. Badanie można wykonać o dowolnej porze dnia. Podczas wizyty warto poinformować lekarza o wcześniejszych ciążach, poronieniach, zabiegach wewnątrzmacicznych, transfuzjach oraz wcześniejszym podaniu immunoglobuliny anty-D.

Do potwierdzenia grupy krwi w dokumentacji potrzebne są dwa niezależne, zgodne oznaczenia. Mogą być wykonane w dwóch oddzielnych badaniach albo uwzględnione w jednym dokumencie jako dwa niezależne oznaczenia. Taki zapis może mieć znaczenie w razie porodu, zabiegu lub konieczności transfuzji.

Najważniejsza zasada jest prosta: grupę krwi oznacza się raz, a przeciwciała kontroluje według harmonogramu zależnego od czynnika Rh. Przy Rh- szczególne znaczenie mają badania między 21. a 26. oraz 27. a 32. tygodniem ciąży.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.